Tín ngưỡng của người ai cập cổ đại

Ỷ nghĩa quan trọng của tín ngưỡng ở Ai Cập. Tín ngưỡng đóng vai trò chi phối cuộc sống của người Ai Cập cổ đại. Mô tả của người Hy Lạp về người Ai Cập
như “những người mộ dạo nhất” có phần nào quá cường điệu, nhưng cũng không thể phủ nhận rằng niềm tin vào siêu nhiên là một yếu tố quan trọng đối với nền văn hóa thung ỉũng sông Nile cũng như đối với các nển văn minh khác, trong qưá khứ hay hiện tại. Tín ngường để lại dấu ân gần như trong mọi lĩnh vực trong đời sống Ai Cập. Nghệ thuật là sự thể hiện chủ nghĩa tượng trưng tín ngưỡng. Văn học và triết học cũng đầy ắp các lời dạy tín ngưỡng. Sự cai trị của CỔ Vương quôc trong chừng mực nào đó là sự cai trị theo thần quyền, và thậm chí các Pharaon quân sự của Đế chế tuyên bô” mình cai trị nhân danh thần thánh. Sức mạnh kinh tế và tàí nguyên vật chất với số lượng đáng kể bị phí phạm khi dùng để xây lãng mộ cầu kỳ và duy trì hệ thống giáo hội tốn kém.
Cách mạng tín ngưởng đầu tiên.
Tín ngưỡng của người Ai Cập cổ đại phát triển qua nhiều giai doạn từ thuyết đa thần đơn giản đến thuyết độc thần triết lý. Từ đầu, mỗi thành phố hay mỗi quận dường như đều có thần thánh địa phương, vốn là các vị thằn bảo hộ ở địa phương hay hiện thân của các sức mạnh tự nhiên. Sự thống nhất quốc gia trong thời Cổ Vương quòc dẫn đến kết quả không chỉ hợp nhất lãnh thổ mà còn hợp nhất thánh thần.’ Tất cả các vị thần bảo hộ được hợp nhất thành thần mặt trời vĩ đại Re hay Ra. về sau này, cùng với sự thiết lập vương triều Thebes trong sự kiểm soát của chính quyền, vị thần này thường được gọi chung Amon hay Ammon-Re từ tên của vị thần chính Thebes. Thần thánh hiện thân cho khả nằng sinh dưõng của tự nhiên được hợp nhâ^t thành một vị thần tên Osiris, cũng là thần sông Nile. Trong suốt lịch sử Ai Cập, hai quyền nàng vĩ đại này cai trị vũ trụ, thần Re và Osiris, giành giật uy thế với nhau thật quyêt liệt. Các vị thần khác, như chúng ta sẽ thấy, cũng được công nhận, nhưng ở vị trí phụ.

Mặt nạ vàng của Pharaoh tutakhamun

Mặt nạ vàng của Pharaoh tutakhamun

Thờ mặt trời. Trong giai đoạn cổ
Vương quốc, tục thờ mặt trời, thể hiện qua việc thờ phụng thần Re, là một hệ thông niềm tin thịnh hành. Tín ngưỡng này như một tín ngưỡng chính thức với chức năng chính là phải làm cho nhà nước và thần dân trong nước bất tử. Pharaon là đại diện hằng sống của niềm tin này trên trái đất, sự cai trị cùa thần thánh được duy trì thông qua sự cai trị của Pharaon. Quan niệm thịnh hành cho răng việc ướp xác Pharaon và đặt xác ướp trong một lâng mộ vĩnh hằng sẽ góp phần tạo ra sự sông vĩnh hằng của đất nước. Nhưng thần Re không phải là vị thần bảo hộ duy nhất. Ngoài thần Re còn có thần công chính, công lý, và chân lý, cũng như thần duy trì trật tự đạo đức trong vũ trụ. Thần không có lời chúc phúc tinh thần hay thậm chí phần thưởng vật chất cho nhân loại trong tư cách cá nhân, thần cũng không quan tâm đến điều gì khác hơn phúc lợi của người bình thường. Tục thờ mặt trời không phải là tín ngưỡng dối với đa số quần chúng, ngoại trừ trong chừng mực quyền lợi của quần chúng trùng hợp với quyền lợi của nhà nước.
Thờ thẩn Osiris. Thờ thần Osiris, như chúng ta vừa nêu, bắt dầu như một tín ngưỡng tự nhiên. Vị thần này hiện thân cho sự sinh trưởng của thực vật và khả năng tạo ra sự sống của sông Nile. Sự nghiệp của thần Osiris được bao phủ bằng một truyền thuyết trau chuốt. Trong một quá khứ xa xăm, theo truyền thuyết, thần là người cai trị nhàn từ, dạy cho dân chứng biết cách làm nông nghiệp, nhiều nghệ thuật thực dụng khác, cũng như cho họ luật pháp. Sau đó, thần bị người anh dộc ác của mình là thần Set gian xảo, giết chết, phanh thây. Vợ thần Osiris là Isis, cũng là em gái của thần, đi tìm từng phần thí hài, ráp lại, bằng phép màu làm cho thi hài sông lại. VỊ thần dược hồi sinh giành lại vương quốc và tiếp tục cai trị nhân từ, nhưng saư cùng phải xuống âm ty để làm quan tòa xử người chết. Thần Horus, con trai của thần Orisis sinh ra sau khi bô
mất, sau cùng cũng đến tuổi trưởng thành và trả thù cho cha bằng cách giết chết thần Set.
Ý nghĩa truyền thuyết Osiris. Lúc đầu truyền thuyết này trông có vẻ chỉ là một chuyện thần thoại tự nhiên. Sự chết đi sống lại của thần Osiris tượng trưng cho nước sông Nile rứt xuống vào mùa thu và nước sông Nile dâng cao vào mùa xuân. Nhưng truyền thuyết Osiris bắt đầu mang ý nghĩa sâu sắc hơn. Liên quan đến tính người trong các vị thần – sự quan tâm của người cha — thần Osiris đối với thần dân, thái độ tận tụy trung thành của người vợ và con trai – đã làm say đắm người Ai Cập bình dân, những người lúc này có thể nhìn thấy sự đau khố và chiến thắng của mình được phản ánh trong cuộc sống của các vị thần. Điều quan trọng hơn, sự chết đi sống lại của nam thần Osiris dược xem là chuyển tải một lời hứa hẹn về sự bất tử dành cho con người. Khi thần chiến thắng cái chết và huyệt mộ, thì những ai trung thành với thần cũng sẽ có được một cuộc sống vĩnh hằng. Sau cùng, chiến thắng của Horus đối với thần Set có vẻ như báo trước cho uy thế sau cùng về cái thiện sẽ thắng cái ác.
Tính phổ biến của tục thờ nam thần Osiris. Với nhận thức hiểu rõ những ngụ ý này ngày càng nhiều, tục thờ nam thần Osiris dần trở thành một nhánh phố biến trong tín ngưỡng Ai Cập. Sự thờ cúng thần mặt trời Re đòi hỏi phải có nhiều khả năng tưởng tượng, nên ít có sức hâ’p dẫn đối với giới bình dân. Nhát là trong giai đoạn Trung Vương quc)c, khi chủ nghĩa cá nhân phát triển đến đỉnh cao, hệ thông thờ cúng nào phổ biến sẽ được nhiều người chú ý đến hơn. Kết quả không phải may mắn. Thần Osiris đúng ra là thần chết, không dành phần thưởng nào cho con người trong kiếp sống này. Do sự thờ phụng nam thần Osiris, suy nghĩ của đại đa số người Ai Cập được định hướng đến kiếp
sông sau này nhiều hơn. Họ chú ý nhiều đến sự dược cứu rỗi trong thế giới bên kia, và có sự hợp tác không thích đáng với thần Re đế xúc tiến sự cai trị công chính trên thế gian này. Tục thờ mặt trời không biến mất trong thời Trung Vương quốc nhưng chắc chắn giảm sút xuống vị trí thứ hai.

Leave a Reply